Een optieverklaring kan in het buitenland alleen worden afgelegd door sommige oud-Nederlanders en, vanaf april 2006, door de wettelijke vertegenwoordigers van minderjarige buitenlandse kinderen die door een Nederlander zijn erkend.

Een optieverklaring is een formulier waarop u verklaart dat u het Nederlanderschap wilt (terug-)krijgen. De optieverklaring moet vervolgens worden bevestigd door de Nederlandse ambassade of het consulaat.

Als u van de optieregeling gebruik wilt maken, moet u vanaf 1 april 2003 bij de Nederlandse ambassade of het consulaat in het land waar u woont een verklaring invullen. U moet zelf bij de Nederlandse ambassade of het consulaat langskomen en u moet originele en gelegaliseerde documenten (in ieder geval uw geboorteakte) overleggen. Het is aan te bevelen van te voren contact op te nemen met de Nederlandse ambassade of het consulaat, zodat u advies kunt krijgen over welke documenten nog meer vereist zijn. Uw kennis van de Nederlandse taal wordt niet getoetst.

Als alles in orde is, geeft de ambassadeur of consul-generaal een bevestiging van het verkrijgen van het Nederlanderschap af. De datum van de bevestigingsbrief is de datum waarop u weer Nederlander bent.

U hoeft van de Nederlandse overheid geen afstand te doen van uw huidige nationaliteit bij een optieverklaring. Ga wel na of u uw huidige nationaliteit kunt behouden als u weer Nederlander wordt! Bij dubbele nationaliteiten zijn twee landen gemoeid, dus ook twee wetssystemen. Ga dus na wat de nationaliteitswet van het land van uw huidige nationaliteit hierover zegt.

De optieverklaring kost per 1 januari 2008 139 euro.