• Verkrijgen van het Nederlanderschap
• Herkrijgen van het Nederlanderschap
• Afstand doen van het Nederlanderschap
• Verlies van het Nederlanderschap
• Erkenning

Verkrijgen van Nederlanderschap

1. van rechtswege (automatisch)

2. via de Optieprocedure

3. door Naturalisatie

Van rechtswege

1. Door geboorte
Elk kind van een gehuwde Nederlandse vader of moeder is na zijn geboorte automatisch Nederlander, ook als het buiten Nederland geboren is. Het kind van een ongehuwde Nederlandse moeder is ook na geboorte automatisch Nederlander.

Let op: kinderen die vóór 1 januari 1985 zijn geboren uit een Nederlandse moeder en een buitenlandse vader zijn in de regel geen Nederlander geworden door geboorte.

2. Door erkenning vóór de geboorte (erkenning van de ongeboren vrucht)
Het kind van een buitenlandse moeder dat vóór de geboorte wordt erkend (zie informatie over erkenning) door een (ongehuwde) Nederlandse man is automatisch Nederlander.

3. Door adoptie onder bepaalde voorwaarden 
Op dit moment zijn Nederland, Costa Rica, El Salvador en Panama aangesloten bij het Haags Adoptieverdrag. Voor meer informatie verwijzen wij u naar de website van het  Ministerie van Justitie .

Optieprocedure

Bij de optieprocedure legt u een verklaring af dat u Nederlander wilt worden. Deze procedure geldt voor een aantal groepen.

Mogelijkheden tot optie in het buitenland gelden voor:

1.    Een minderjarige vreemdeling die onder het gezamenlijk gezag is komen te staan van een Nederlander en een niet-Nederlandse vader of moeder.

De optieverklaring op grond van artikel 6, eerste lid en onder d RWN is bedoeld voor de minderjarige vreemdeling die krachtens Nederlandse rechterlijke beslissing of bij zijn geboorte van rechtswege onder het gezamenlijk gezag is komen te staan van een niet-Nederlandse vader of moeder en een ander die Nederlander is, indien hij na het instellen van dat gezag gedurende een onafgebroken periode van tenminste drie jaren verzorging en opvoeding heeft genoten van deze Nederlander, en hij zijn hoofdverblijf niet heeft in het land waarvan hij onderdaan is.

De optieverklaring kan alleen worden afgelegd gedurende de minderjarigheid van het kind. Het kind moet derhalve jonger dan 18 jaar zijn en nimmer gehuwd (geweest) zijn of in Nederland een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan. De optieverklaring vanaf 1 april 2003 worden afgelegd.

2.    De minderjarige vreemdeling die door een Nederlander is erkend en/of gewettigd.

De optieverklaring op grond van artikel 6, eerste lid en onder c RWN is bedoeld voor de minderjarige vreemdeling die door een Nederlander is erkend of zonder erkenning door wettiging op of na 1 april 2003 het kind van een Nederlander is geworden, indien hij na de erkenning of wettiging zonder erkenning gedurende een onafgebroken periode van tenminste drie jaren verzorging en opvoeding heeft genoten van de Nederlander door wie hij is erkend of wiens kind hij door wettiging is geworden.

De optieverklaring kan alleen worden afgelegd gedurende de minderjarigheid van het kind. Het kind moet derhalve jonger dan 18 jaar zijn en nimmer gehuwd (geweest) zijn of in Nederland een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan. De eerste optiemogelijkheid doet zich voor vanaf 1 april 2006.

3.    Sommige in het buitenland wonende oud-Nederlanders.

a.    Een vrouw die het Nederlanderschap heeft verloren door of in verband met haar vóór 1 januari 1985 gesloten huwelijk

De optieverklaring op grond van artikel 28 RWN is bedoeld voor de vrouw die het Nederlanderschap heeft verloren door of in verband met haar vóór 1 januari 1985 gesloten huwelijk.

De optieverklaring kan alleen worden afgelegd binnen één jaar na de ontbinding van dat huwelijk (door echtscheiding of overlijden echtgenoot) of binnen een jaar nadat de vrouw van die ontbinding heeft kunnen kennis nemen.

b.     Oud-Nederlanders die ten minste één jaar legaal hoofdverblijf hebben in het Koninkrijk der Nederlanden (Nederland, de Nederlandse Antillen en Aruba)

De optieverklaring kan in dit geval alleen worden afgelegd bij de afdeling Burgerzaken van de gemeente waar u staat ingeschreven. U moet in het bezit zijn van een verblijfsvergunning met een niet-tijdelijk karakter. Indien u in het buitenland woont en op vakantie bent in Nederland, kunt u van deze optiemogelijkheid geen gebruik maken.

c.     Meerderjarige oud-Nederlander die het Nederlanderschap als meerderjarige verloor door het verkrijgen van een andere nationaliteit

Voor meer informatie verwijzen wij u naar:

•    Hoe krijgt u de Nederlandse nationaliteit terug? Optie- en naturalisatieprocedure voor oud-Nederlanders
• De website van de  Immigratie- en Naturalisatiedienst in Nederland

Naturalisatie

Naturalisatie is de mogelijkheid om als vreemdeling Nederlander te worden. Een naturalisatieverzoek kan in het buitenland worden ingediend. U mag niet wonen in het land waarvan u de nationaliteit bezit en u moet voorafgaande aan uw naturalisatieverzoek in sommige gevallen de naturalisatietoets met goed gevolg hebben afgelegd.

U kunt in aanmerking komen voor naturalisatie in o.a. de volgende gevallen:

• buitenlanders die 5 jaar of langer legaal in Nederland, de Nederlandse Antillen of Aruba verblijven
• u bent sedert drie jaren de echtgenoot van, en woont samen met een Nederlander
• oud-Nederlanders geboren en getogen in Nederland
• oud-Nederlanders die niet zijn geboren en getogen in Nederland, maar bijvoorbeeld minstens de helft van het basisonderwijs in Nederland hebben gevolgd;

Minderjarige kinderen kunnen gelijktijdig met u het Nederlanderschap aanvragen. Hun namen moeten dan zowel in uw optieverklaring als in de bevestiging van de verkrijging van het Nederlanderschap worden genoemd. Als u een naturalisatieverzoek heeft ingediend, moeten hun namen zowel in uw naturalisatieverzoek als in het naturalisatiebesluit worden genoemd. Ook moeten zij op het moment van de bevestiging of het besluit nog steeds minderjarig zijn om Nederlander te kunnen worden.

Voor meer informatie verwijzen wij u naar:

•  Hoe kunt u Nederlander worden in het buitenland?
• als u oud-Nederlander bent, de brochure ‘ Hoe krijgt u de Nederlandse nationaliteit terug? Optie- en naturalisatieprocedure voor oud-Nederlanders’
• Woont u in Nederland? Kijk dan voor de  naturalisatievoorwaarden op de website van de  Immigratie- en Naturalisatiedienst.

Herkrijgen van Nederlanderschap

In 1985 werd de Rijkswet op het Nederlanderschap van kracht. Meerderjarige Nederlanders raakten het Nederlanderschap kwijt als zij ná 1985 tien jaar of langer onafgebroken woonden in het land waarin ze waren geboren en waarvan zij ook de nationaliteit bezaten. Dat betekende dat vanaf 1995 veel Nederlanders in het buitenland hun Nederlanderschap kwijtraakten. Het betreft hier vooral Nederlanders die in Australië, Nieuw-Zeeland, Canada, de Verenigde Staten en Zuid-Afrika zijn geboren.

De gewijzigde Rijkswet op het Nederlanderschap maakt dit verlies van het Nederlanderschap ongedaan wanneer u ná 1 januari 1990 een Nederlands paspoort of bewijs van Nederlanderschap heeft gekregen. U krijgt dan het Nederlanderschap automatisch terug en u wordt geacht het Nederlanderschap nooit te hebben verloren. Dit geldt sinds 1 februari 2001.

Let op: deze mogelijkheid is niet van toepassing op de volgende oud-Nederlanders:

• oud-Nederlanders die vóór 1 januari 1985 de Nederlandse nationaliteit zijn kwijtgeraakt, omdat zij buiten het Koninkrijk der Nederlanden zijn geboren en na hun meerderjarigheid (dat was toen 21 jaar) tien jaar onafgebroken hebben gewoond buiten het Koninkrijk der Nederlanden. Zij hebben geen kennisgeving tot behoud van het Nederlanderschap afgelegd voor afloop van de tienjaartermijn. Het gaat hier vooral om oud-Nederlanders die voor 1 januari 1954 in het buitenland zijn geboren
• oud-Nederlanders die vrijwillig afstand hebben gedaan van het Nederlanderschap
• oud-Nederlanders van wie het Nederlanderschap is ingetrokken.

Afstand doen van Nederlanderschap

U kunt alleen afstand doen van het Nederlanderschap als u ook nog een andere nationaliteit bezit. U moet dus een dubbele nationaliteit hebben. U mag namelijk niet staatloos worden door het doen van afstand.

Als u in het buitenland woont, kunt u een afstandsverklaring ondertekenen bij de Nederlandse ambassade of het consulaat. U moet persoonlijk langskomen bij de Nederlandse ambassade of het consulaat om de verklaring te ondertekenen. U ontvangt dan een bevestiging van de Nederlandse ambassade of het consulaat. Het Nederlandse paspoort moet ingeleverd worden. Als u nog minderjarige kinderen heeft, is het mogelijk dat zij het Nederlanderschap ook verliezen als u afstand heeft gedaan.

Verlies van Nederlanderschap

• Als u vóór 1 april 2003 vrijwillig een andere nationaliteit heeft verkregen, dan heeft u het Nederlanderschap automatisch verloren.

Als u op of na 1 april 2003 vrijwillig een andere nationaliteit verkrijgt, geldt onder de gewijzigde Rijkswet nog steeds dat het Nederlanderschap automatisch verloren gaat, maar per 1 april 2003 gelden echter de volgende uitzonderingen:

1. als u in het land van die andere nationaliteit bent geboren en u daar uw hoofdverblijf heeft op het moment dat u de andere nationaliteit krijgt, dan verliest u het Nederlanderschap niet;
2. als u voor uw 18e jaar vijf jaar lang onafgebroken hoofdverblijf heeft gehad in het land van die andere nationaliteit, dan verliest u  het Nederlanderschap niet;
3. als u een andere nationaliteit wilt krijgen, verliest u het Nederlanderschap niet als u gehuwd bent met iemand van die andere nationaliteit.

Let op: hierop zijn uitzonderingen. Zo geldt deze uitzonderingsregel (i.v.m. een nationaliteitsverdrag ter voorkoming van dubbele nationaliteit (*)) niet voor Nederlanders die de nationaliteit van België, Denemarken, Luxemburg, Noorwegen en Oostenrijk verkrijgen. Informeer altijd vooraf bij de Nederlandse ambassade of het consulaat of u uw Nederlanderschap wel of niet verliest.

• De wijziging van de Rijkswet per 1 april 2003 heeft tot gevolg dat iedere Nederlander met een dubbele nationaliteit het Nederlanderschap kan verliezen door langdurig verblijf buiten het Koninkrijk der Nederlanden of buiten de Europese Unie. Het geboorteland van de Nederlander speelt daarbij geen rol.

Als u naast het Nederlanderschap gedurende tien jaar ten minste één en dezelfde vreemde nationaliteit bezit én tien jaar buiten het Koninkrijk der Nederlanden en buiten de Europese Unie verblijft, verliest u het Nederlanderschap.

Voor Nederlanders die op 1 april 2003 een dubbele nationaliteit bezaten en die op dat moment buiten het Koninkrijk der Nederlanden en buiten de Europese Unie woonden, is de tienjaartermijn gaan lopen op 1 april 2003.

Het verlies van het Nederlanderschap kunt u voorkomen door:

1. ten minste één jaar hoofdverblijf te hebben in het Koninkrijk der Nederlanden of de Europese Unie;
   
   
2. tijdig, dus vóór de termijn van tien jaar afloopt op 1 april 2013, een Nederlands paspoort of verklaring omtrent bezit van het Nederlanderschap verstrekt te krijgen. Op de dag dat het paspoort of de verklaring omtrent bezit van het Nederlanderschap is afgegeven, begint een nieuwe termijn van tien jaar te lopen.

Heeft u omdat u in de hiervoor genoemde uitzonderingen viel, naast het Nederlanderschap een andere nationaliteit verkregen, moet u de eerst volgende keer dat u weer een Nederlands paspoort aanvraagt bij de Nederlandse ambassade of het consulaat, op het paspoortaanvraagformulier invullen dat u naast het Nederlanderschap nog een andere nationaliteit bezit. U moet aantonen wanneer u deze nationaliteit heeft verkregen door uw naturalisatiecertificaat te overleggen. Als u voor 1 april 2003 vrijwillig een andere nationaliteit heeft verkregen, heeft u het Nederlanderschap automatisch verloren.

Tevens kunt u een verklaring van Nederlanderschap bij de Ambassade opvragen zodat u in het bezit bent van een bewijs dat u na het aannemen van de andere nationaliteit noch immer Nederlander bent. 

Erkenning

• Erkenning bij de geboorteaangifte of daarna

Een minderjarig buitenlands kind dat vóór 1 april 2003 door een ongehuwde Nederlandse man werd erkend bij de geboorteaangifte of daarna, verkreeg op grond van de toen geldende regels automatisch het Nederlanderschap door de erkenning. Voor een erkenning geldt dat het moet gaan om een rechtsgeldige erkenning. Als de erkenning niet in Nederland is gebeurd, betekent dit dat de erkenning naar Nederlands recht erkend moet kunnen worden. Daar zijn regels voor. Informeer hierover bij de Nederlandse ambassade of het consulaat in het land waar u woont.

Onder de gewijzigde Rijkswet geldt dat een minderjarig buitenlands kind dat op of na 1 april 2003 door een ongehuwde Nederlandse man wordt erkend bij de geboorteaangifte of daarna, niet meer automatisch het Nederlanderschap verkrijgt, zoals voor 1 april 2003 wel het geval was. Een erkenning heeft dus geen (direct) nationaliteitsrechtelijk gevolg meer. Deze nieuwe regel is ingevoerd om schijnerkenningen te voorkomen.

Pas nadat u uw kind na de erkenning gedurende een onafgebroken periode van drie jaar aantoonbaar heeft verzorgd en opgevoed, kan het kind door optie het Nederlanderschap verkrijgen. Heeft u het kind al vóór de erkenning verzorgd en opgevoed, dan telt deze periode niet mee voor de driejaartermijn. De optieverklaring kan alleen tijdens de minderjarigheid van het kind door de wettelijke vertegenwoordiger worden afgelegd.

• Erkenning van de ongeboren vrucht

Als het buitenlandse kind door een Nederlander is erkend vóórdat het wordt geboren (erkenning van de ongeboren vrucht), dan krijgt het kind bij de geboorte wel automatisch het Nederlanderschap. Het kind hoeft in dat geval niet eerst drie jaar te zijn verzorgd en opgevoed door de erkenner.

In veel landen zal het niet mogelijk zijn om bij de plaatselijke autoriteiten een erkenningsakte ongeboren vrucht te laten opmaken, omdat deze mogelijkheid niet in elk land bestaat. Als u in het buitenland woont, kunt u een erkenningsakte ongeboren vrucht laten opmaken bij elke Nederlandse gemeente (burgerlijke stand) of bij een Nederlandse notaris. Informeer van te voren welke documenten u moet meenemen.

In een aantal landen kan de Nederlandse ambassade of het consulaat een erkenningsakte ongeboren vrucht voor u opmaken. Helaas is dit niet mogelijk in Costa Rica, El Salvador, Honduras en Panama.

Kijk voor informatie ook op de website van het  Ministerie van Justitie.

Op de website van de  Immigratie- en Naturalisatiedienst vindt u o.a. de volgende  brochures:

• Hoe krijgt u de Nederlandse nationaliteit terug?
• Optie- en naturalisatieprocedure voor oud-Nederlanders
• Hoe kunt u Nederlander worden in het buitenland?
• Hoe kunt u Nederlander worden?
• Hoe kunt u Nederlander worden? De procedure op Aruba
• Hoe kunt u Nederlander worden? De procedure op de Nederlandse Antillen
• De naturalisatietoets in het buitenland: op weg naar het Nederlanderschap
• De naturalisatietoets: op weg naar het Nederlanderschap